In Kroatië worden elk jaar nieuwe jachthavens geopend waar je als zeiler kunt overnachten. Perfect natuurlijk voor als je liever niet voor anker gaat. In Griekenland heb je echter minder geluk – er zijn minder havens en de meest pittoreske baaien zijn puur ontworpen om voor anker te gaan. Dus als je de beste plekken niet wilt missen heb je geen andere keuze dan voor anker te gaan. Maar ook dichter bij huis laat ankeren je de mooiste plekken midden in de natuur ontdekken.

Soorten ankers

Charterboten hebben meestal één hoofdanker en één reserveanker. Voor recreatieve zeilboten wordt aanbevolen om ten minste twee ankers mee te nemen. Het grotere hoofdanker bevindt zich op een steun aan de boeg en in 99% van de gevallen is dit het anker dat je gaat gebruiken. Met een gewicht van ongeveer 10-30 kilogram kun je hem indien nodig met je handen optillen. Het reserve anker is meestal een kleiner opvouwbaar anker dat in de bakskist te vinden is. Er zijn echter talloze soorten ankers en vaak meerdere namen voor één type.

De bekendste ankers zijn:

• Rocna anker
• CQR of ploeganker
• Delta
• Bruce
• Danforth
• Paddenstoel
• Dreganker / Rotsanker

Het anker is vastgemaakt aan het einde van een ankerketting of aan een al dan niet verzwaarde ankerlijn. Op de meeste charterboten zit het hoofdanker aan een ketting.

Lees ook: Sailing Gear Guide – een overzicht van essentiële uitrusting

Het kiezen van een ankerplaats

Hoewel elke ankerplaats zijn eigen charme en schoonheid heeft, is niet elke ankerplek geschikt om veilig en effectief te ankeren. Maar waar moet je op letten bij het kiezen van een ankerplek baai om ‘s nachts voor anker te gaan?

Diepte

Voor de ketting wordt aanbevolen om een lengte van 3-5 keer de diepte plus de boeghoogte te steken. Aangezien de kettinglengte op charterboten ongeveer 50-70 meter is, volgt hieruit dat je op een diepte van 30 meter geen kans hebt om goed te ankeren. Ankeren op een diepte waar je niet kunt duiken of waar het zicht slecht is, wordt ook niet aanbevolen. Daarom is de ideale diepte om te ankeren ongeveer 3-10 meter.

Zorg voor voldoende ruimte

Bedenk dat een boot die voor anker ligt rond een bepaald punt draait in een straal die wordt bepaald door de lengte van de ketting. Daarom, hoe smaller de ankerplek, hoe groter de kans dat je gevaarlijk dicht bij de kust komt. Kies daarom ankerplekken die breed genoeg zijn waardoor je geen risico loopt om op rotsen te drijven of aan de grond te lopen. Het zetten van een ankeralarm is een goede manier om te controleren of je nog op de gekozen positie ligt.

Boekentip: The Complete Ocean Skipper van Tom Cunliffe met boordevol informatie over alles wat met zeilen te maken heeft.

Zeebodem

Welk type zeebodem is het beste om veilig en effectief te ankeren? Dat is nog niet altijd een eenvoudige vraag. Men is het er grotendeels over eens dat een anker het beste houdt op een bodem die bestaat uit modder en klei, of klei en zand. Ankeren op rotsen of in zeer zachte modder is vaak een minder goed idee. Problemen ontstaan ook vaak wanneer geprobeerd wordt om in dicht zeegras of op een met algen bedekte bodem te ankeren. Het anker graaft zich dan vaak niet goed in en houdt niet.

Verwachte windrichting

Het kiezen van een ankerplek om ‘s nachts voor anker te gaan, moet in de eerste plaats worden gedaan met de verwachte windrichting in het achterhoofd. De ankerplek moet daarbij zo beschut mogelijk zijn. Op een minder beschutte ankerplek moet de wind in ieder geval aflandig zijn. Een plek waar de wind richting land waait maakt dat de boot aan land kan drijven. Vermijd ankerplekken als deze en probeer daar niet voor anker te gaan. Als de wind flink aantrekt zou je hier vast kunnen komen te zitten, niet in staat om te ankeren of je een weg naar buiten moeten vechten tegen de wind in.

Aantal boten

Soms kom je laat aan en is de ankerplek al vol. Als dit het geval is, wring je dan niet koste wat het kost tussen andere boten. Niet alleen jij, maar ook de schippers van de andere boten zullen de hele nacht gespannen wakker liggen. Je zou verwachten dat alle boten die voor anker liggen in dezelfde richting draaien, wat betekent dat er geen aanvaring tussen voor anker liggende boten zou mogen plaatsvinden. In de praktijk heeft elke boot echter een andere rompvorm, een ander gewicht en houdt het anker niet altijd goed vast. Een aanvaring op een ankerplek is niet bepaald de ervaring die je mee naar huis wilt nemen. Houd dus altijd voldoende afstand tot boten in de buurt als je voor anker gaat.

Heb een plan B

Na de tiende poging houdt je anker het misschien nog steeds niet. De lol bij de bemanning is er wel vanaf, jij bent moe terwijl het al snel donker wordt. Onderschat de voorbereiding dus niet en houd altijd een plan B in gedachten voor het geval het ankeren op de door jou uitgekozen plek niet lukt. Daarom raden we ook aan om niet vlak voor zonsondergang voor anker te gaan. Je wilt immers niet in het donker op jacht naar een andere geschikte overnachtingsplek.

Waar is ankeren verboden?

Ankeren is verboden overal waar een teken is dat er niet geankerd mag worden — een doorgekruist anker (het anker mag ook ondersteboven zijn). Meestal zijn dit plaatsen waar de overheid de fauna of flora op de zeebodem wil beschermen. Verder is het meestal verboden om te ankeren in de buurt van een grote onderwaterkabels of andere hoogspanningskabels. Informatie over waar ankeren verboden is, vindt u direct aan de kust waar het bord staat, of in de zeekaart voor het gebied

Hoe te ankeren?

Dus je hebt je ankerplek uitgezocht, de bodemgesteldheid beoordeeld en nu moet er alleen nog maar geankerd worden. Het principe van ankeren is eenvoudig. Het zal je echter verbazen hoeveel zeilers zomaar willekeurig ergens voor anker gaan zonder na te denken. Bij het ankeren zijn er een aantal principes en procedures die je moet volgen. Hierna lichten we die toe. We gaan er hierbij van uit dat we ankeren met gestreken zeil en met motorvermogen.

Kijk eens rond op de ankerplek

Om veilig en effectief te ankeren is een goede inventarisatie van de ankerplek belangrijk. Het is natuurlijk een goed idee om de zeekaart voor het gebied te controleren en in pilots te checken op basisinformatie over de diepte, stromingen en eventuele aanbevelingen. Maar verken vervolgens ook de ankerplek door er rond te varen. Stuur een bemanningslid naar de boeg en laat ze doorgeven wat ze zien. Focus daarbij vooral op:

De afstand ten opzicht van de kust en of er ongemarkeerde rotsen net onder het oppervlak zijn.
Of er obstakels, afval, kabels, dik zeegras etc. op de zeebodem liggen.
Hoeveel boten er zijn en waar hun ankers en kettingen liggen.
Als je je op een ankerplek bevindt waar veel boten liggen, pas dan op dat je je anker niet achter de ankerketting of het anker van iemand anders haakt. In het ergste geval kan een aankomende boot het anker van een andere boot oppakken en afsnijden.

Kies een vervolgens je definitieve ankerplek en laat het anker vallen. De plek moet bij voorkeur vrij zijn van zeegras en algen, anders kan het anker direct verstrikt raken en zal het niet houden.

Lees ook: Zeilen op de Waddenzee: volle wind, vrije geest!

Verdeel de taken

Zoals bij elke bootmanoeuvre, moet je de hele bemanning informeren over wat je gaat doen en iedereen een taak toewijzen. Het belangrijkste is dat niemand je zicht belemmert, je afleidt tijdens de manoeuvre en iedereen weet wat hij wel en niet moet doen. Afhankelijk van de lengte van de boot en de wind moet je ook afspreken hoe je communiceert met degene die het anker op de boeg laat vallen.

Maak afspraken over signalen

Het is handig om af te spreken welke signalen je gaat gebruiken om aan te geven of je wel of niet voor anker gaat en of je naar bakboord of stuurboord gaat.

Je kunt ook twee mensen naar de boeg te sturen, waarvan er één optreedt als woordvoerder, zich altijd naar de stuurman wendt en roept wat nodig is. Houd er echter rekening mee dat bij harde wind op een boot van 50 voet de stuurman waarschijnlijk niets zal verstaan.

Maak de borgpen los

Voordat je ook maar iets met het anker doet, moet je ervoor zorgen dat je de borgpen of de lijn waarmee het anker aan de ankerrol is bevestigd, ontgrendelt. Anders laat je alleen maar ketting zakken en zal het anker op de ankerrol blijven hangen. Als je dan uiteindelijk het anker loslaat zal het naar beneden vallen en gevaarlijk rondzwaaien.

Schakel de ankerlier in

Dit klinkt waarschijnlijk zeer vanzelfsprekend maar wordt vaak vergeten, waardoor de schipper niet weet waarom het anker niet valt. De ankerlier heeft een eigen speciale stroomonderbreker die zich vaak ergens bij kaartentafel bevindt maar meestal niet op het instrumentenpaneel zoals veel andere schakelaars.

Laat het anker zakken en vaar achteruit

Het anker laten vallen doe je het beste met de boeg tegen de wind in. Manoeuvreer naar de door jou gekozen plek (waar geen gras of obstakels zijn) en laat het anker geleidelijk zakken. Als het eenmaal op de zeebodem staat, begin dan langzaam achteruit te varen en laat zoveel ketting zakken als je hebt berekend.

Vaar vervolgens iets meer achteruit en breng de ankerketting op spanning. Wees niet bang om vol gas te geven, staar naar een vast punt op het land, zoals een uitkijkpunt of rots, en kijk of de boot achteruit vaart. Zet hem vervolgens in neutraal en zet de motor uit.

Informeer je omgeving

Tot slot, wanneer je voor anker ligt, moet je de relevante dagkenmerken weergeven: de zwarte bal, het ankerpunt of de ankerbal. Het maakt niet uit hoe je het noemt, als je het maar laat zien. Veel mensen weten vaak niet waar ze het op een boot moeten hangen, maar aan de voorstag of aan de spinakerval hangen en aan de onderzijde vastbinden aan met een hulplijn werkt gemiddeld genomen altijd goed. Waar je hem ook bevestigt, boten in de buurt weten op deze manier dat je voor anker ligt en passen hun vaargedrag aan volgens de regelementen. De dagkenmerken voor ankeren en voor een vaartuig onder zeil en motor vindt u in de bakskist.

Vergeet in het donker niet het ankerlicht aan te doen. Dit is nog belangrijker dan de dagkenmerken, omdat je boot ‘s nachts bijna onzichtbaar is voor andere boten. Het is niet ongebruikelijk dat de bemanning aan land is gegaan voor het avondeten, alleen dat hun onverlichte boot bij terugkomst betrokken blijkt te zijn bij een aanvaring.

Lees ook: Koken aan boord: genieten van smaakvolle maaltijden

Het ophalen van het anker

Bij het ophalen van het anker is het de bedoeling dat je de ankerlier helpt met motorkracht door richting de ketting te varen. Instrueer een bemanningslid om je te laten zien waar je heen moet sturen om de ketting te volgen. Zorg ervoor dat de ketting niet onder de boot komt of de boeg raakt bij het uittrekken. Denk er na het uithalen aan om het anker aan boord vast te zetten met de borgpen of met een borglijntje.

7 stappen om veilig en effectief te ankeren

7 stappen om de veiligheid bij het ankeren te garanderen
Wat moet je meenemen uit dit artikel? Om je veiligheid en een goede nachtrust te garanderen, volgen hier enkele belangrijke tips en trucs wanneer je op een ankerplek voor anker gaat.

1. Controleer of het anker goed vastzit
Bij het ankeren moet de schipper er altijd voor zorgen dat het anker goed blijft houden door achteruit te varen en naar een vast punt op het land te kijken. Dit kan ook herhaald worden na enige tijd voor anker te hebben gelegen. Controleer bijvoorbeeld na een uur of twee of uw boot nog op de oorspronkelijke plek ligt. Een ankeralarm kan hierbij goed dienst doen.

2. Ankerbal, -licht, -boei — laat anderen weten dat je voor anker ligt
Je bent niet alleen op zee en het is belangrijk om anderen te laten weten dat je voor anker ligt. Vergeet niet het dagkenmerk uit te brengen en het ankerlicht aan te doen. Sommige zeilers bevestigen ook een kleine boei aan de ankerketting, die dan voor de boeg drijft om anderen te laten weten dat er een anker ligt.

3. Controleer regelmatig de windverwachting, ook als je voor anker ligt.
Kijk niet alleen halverwege de middag naar de windverwachting voor de nacht. Prognoses veranderen regelmatig en de informatie moet regelmatig worden gecontroleerd. Focus je bij het ankeren vooral op wind en de richting ervan, zodat je niet aan land wordt geblazen en de golven je goede nachtrust verstoren. We raden je aan om de windverwachting niet alleen regelmatig te controleren, maar daarvoor ook meerdere bronnen te gebruiken. Vaak tonen verschillende weermodellen verschillende voorspellingen en kan de verwachting voor de nacht er ineens heel anders uit zien.

4. Controleer het anker onder water
Een duikcursus kan een nuttige aanvulling zijn de gebruikelijke zeilcursussen. Door te duiken kun je het anker goed controleren en visueel vaststellen of het anker stevig vastzit of dat het afgesneden moet worden als het blijft haken. Het is voldoende om een beetje onder de oppervlakte te duiken om te zien of alles goed blijft zitten of dat het anker niet bedekt is met algen. Hetzelfde geldt voor een meerboei, waar visuele inspectie van de lijn en het onderwateranker wordt aangeraden.

5. Breng stootwillen uit voor de nacht
Breng voor de zekerheid de stootwillen ‘s nachts uit. Niet iedereen doet dit, maar op een ankerplek waar veel boten liggen is het zeker aan te raden. Je weet nooit wanneer jouw anker of het anker van andere boten loskomt. Stootwillen helpen schade te voorkomen aan de zijkant van uw boot als deze op drift raakt.

6. Schakel een ankeralarm in via een anker-app
We raden alle zeilers aan om een anker-app op hun smartphone te installeren. Er is een enorm scala aan apps met deze functie op de markt, de meeste basisapps zijn gratis en bijna allemaal werken ze volgens hetzelfde principe. Als je voor anker gaat druk je op een knop op de app en onthoudt je locatie en de positie van het anker. Gebruik de lengte van de ketting die je hebt losgelaten om de straal van je veilige zone in te stellen. De app houdt de bewegingen van je boot de hele nacht in de gaten en geeft een alarm als je je veilige zone verlaat. Sommige moderne zeilboten hebben een ankeralarm geïntegreerd in de kaartplotter of op het bedieningspaneel bij de kaartentafel. Je kunt er zeker van zijn dat het de hele bemanning wekt wanneer het wordt geactiveerd. De volgende ochtend kunt je op de app zien hoe je boot zich ‘s nachts bewoog. Erg handig om de kwaliteit van je ankeractie te analyseren voor een volgende keer.

7. Loop ‘s nachts regelmatig wacht
Als we voor anker liggen, raden we schippers aan om regelmatig nachtwachten te laten lopen om te controleren of de boot voor anker ligt. Als je met meerdere mensen aan boord bent, zou dit bijvoorbeeld eens per uur kunnen. Bij een kleinere bemanning kun je natuurlijk ook een keer ‘s nachts controleren, of ‘s avonds en dan ‘s morgens vroeg. Het hangt allemaal af van je vertrouwen in de ankerplek en de voorzichtigheid die je zelf graag betracht.

Tot zover deze informatie over veilig en effectief ankeren. We hopen dat je er iets aan hebt en dat het je helpt om nog meer mooie plekken op het water te beleven.